ریزش گل و میوهٔ جوان، ترکخوردگی پوست میوه، یا سیاهشدن نوک میوهٔ گوجهفرنگی، سه علامت با یک ریشهٔ مشترکاند: تأمین ناکافی یا جابهجایی ضعیف کلسیم و بور در بافت جوان گیاه.
کلسیم جزو عناصری است که در گیاه حرکت نمیکند؛ فقط با جریان تعرق از ریشه به برگ و میوه میرود. به همین دلیل، کمبود کلسیم ابتدا در میوهها و برگهای جوان دیده میشود، نه در برگهای پیر. آبیاری نایکنواخت، تنش خشکی در مرحلهٔ پرشدن میوه، و رقابت با پتاسیم و آمونیوم در جذب، همگی رساندن کلسیم به میوه را کم میکنند؛ حتی وقتی خاک کلسیم کافی دارد.
بور نقش سازهای دارد: در دیوارهٔ سلول، پیوند میان زنجیرههای پکتین را ممکن میکند. به همین دلیل در کمبود بور، دیوارهها ضعیف میشوند و میوه ترک میخورد، دانهبندی و پوکی افزایش مییابد و جوانههای انتهایی میمیرند. بور در خاک فاصلهٔ باریکی میان کمبود و سمیت دارد؛ مصرف بدون اندازهگیری خطرناک است.
برنامهٔ درست از دو بخش تشکیل میشود: پیشتدبیر خاکی و پشتیبانی برگی. در خاک، تأمین متعادل کلسیم (در خاکهای اسیدی با آهک، در خاکهای سدیمی با ژوپس) و جلوگیری از تنش آبی، پایهٔ کار است. روی برگ، محلولپاشی فرمولهای کلسیمبوردار در دو پنجرهٔ حساس اثر میگذارد: قبل از گلدهی و در تشکیل میوهٔ جوان. فرمهای کلاته و ترکیبهای همراه با عصارهٔ جلبک و آمینواسید، جذب و پایداری محلول را بهتر میکنند.
خطای رایج، مخلوط کردن کودهای کلسیمدار با سولفاتها و فسفاتها در یک تانک است؛ رسوب، هم سمپاش را میبندد هم اثر را صفر میکند. اگر ناچار به استفادهٔ همزمان هستید، فاصلهٔ زمانی بین دو نوبت بگذارید. غلظت بالای محلول برگی در هوای گرم هم سوختگی حاشیهٔ برگ میسازد.
در جمعبندی، کلسیم و بور را جفت سازه ببینید: کلسیم آجر دیوارهٔ سلول است و بور ملات میان آنها. تأمین پایدار هر دو در کنار آبیاری منظم، هم ریزش گل و میوه را کم میکند هم انبارمانی و بازارپسندی محصول را بالا میبرد.
ارتباط این دو عنصر با بازارپسندی را در انبار میبینید. بافتِ درستساخته با کلسیم کافی، نفوذپذیری غشا و تنفس میوه را مهار میکند و عمر انباری را طولانیتر میکند؛ به همین دلیل در میوههای انباری مثل سیب و گلابی، برنامهٔ کلسیم برگی تنها یک برنامهٔ پیش از برداشت نیست و روی ماندگاری در سردخانه اثر میگذارد. در مقابل، بورِ بیش از حد نهتنها میوهٔ امسال که درخت چند سال بعد را هم تحت تأثیر میگذارد؛ چون از خاک دیر شسته میشود. هرگز دوز بور را بدون آزمون خاک و بدون فرمولهای استاندارد منطقه بالا نبرید.
