پسته گیاه مناطق خشک و خاکهای اغلب آهکی است؛ همان شرایطی که رشد را محدود میکند، تغذیه را هم سخت میکند. برنامهٔ تغذیهٔ موفق پسته با خواب زمستانی شروع میشود، نه با بهار.
زمستان: زمان اصلاح خاک است، نه رشد درخت. اگر آزمون خاک pH بالا یا شوری نشان داده، اصلاحکنندهها (گوگرد، ژوپس، مادهٔ آلی) در این فرصت با آب شویش وارد میشوند. تأمین نیتروژن در این فصل بیفایده است؛ ریشه فعال نیست.
پیش از شکوفایی و در جوانهزنی، نیاز درخت به نیتروژن و روی اوج میگیرد. برگهای اولیه موتور باردهی سالاند؛ اگر تغذیهٔ این مرحله ضعیف باشد، ریزش گل و میوهٔ نوبرانه تشدید میشود. محلولپاشی با فرمولهای حاوی روی و بور در همین پنجره، برای پوشش نیاز درختان پسته رایج است.
پس از تشکیل میوه، پتاسیم نقش اصلی را میگیرد: پرشدن مغز، خندانشدگی و وزن خشک، به تغذیهٔ پتاسیمی در ماههای گرم وابسته است. در باغات تجاری، تزریق پتاسیم و هیومیکها همراه آب آبیاری در فاصلهٔ تشکیل میوه تا رسیدن، الگوی رایج مدیریت تغذیه است؛ دوز نهایی باید بر اساس آزمون آب و خاک و با نظر کارشناس تعیین شود.
سالآوری (باردهی و بار ندادن یکدرمیان درختان) ریشهای هورمونی و ذخیرهای دارد، اما تغذیهٔ درست آن را تعدیل میکند: درختِ سیر و بدون تنش، ذخیرهٔ کافی برای گلدهی سال بعد میسازد. کوددهی ضعیف در سال بار، دو سال خسارت میدهد.
و دو تلهٔ شایع باغات پسته: آبیاری با آب و خاک شور (پسته به شوری نسبتاً مقاوم است اما برگسوزی نوک برگها در باغات شور رایج است) و مصرف بیرویهٔ نیتروژن در تابستان که رشد رویشی را به قیمت میوه بالا میبرد. برگآزمایی سالانه در تابستان، بهترین قطبنما برای تنظیم برنامهٔ سال بعد است.
برای باغات پسته یک تقویم سادهٔ عملی ببندید: اسفند و اوایل فروردین، اصلاح خاک و شستوشوی املاح با آب کافی؛ پیش از شکوفایی تا تشکیل میوه، تأمین نیتروژن و محلولپاشی روی و بور؛ از تشکیل میوه تا رسیدن، تمرکز بر پتاسیم همراه آب آبیاری در چند نوبت؛ و بعد از برداشت، کوددهی ملایم برای ذخیرهسازی. موازی با این برنامه، دو آزمون را تقویم کنید: آب آبیاری هر سال و برگ در تیر و مرداد. این دو سند، هر تصمیم خرید کود را از حدس به انتخاب تبدیل میکند و در باغات بزرگ، تفاوتش در هزینهٔ سالانه و در کیفیت خوشه بهروشنی دیده میشود.
در باغات پسته، رابطهٔ تغذیه و آبیاری را همزاده ببینید. هر دوز کودی که با آبیاری کم یا شور همراه شود، نهتنها جذب نمیشود بلکه با افزایش فشار اسمزی خاک، آبکشیدن از ریشه تشدید میشود؛ در باغات شور، اول آبیاری کافی و شستوشو، بعد کود. درخت پسته در برابر خشکی سازگاریهای جالبی دارد اما سازگاری با تشنگی در سال بار نیست: کاهش آبیاری در مرحلهٔ پرشدن مغز، مستقیماً خالیشدن و کوچکماندن مغز را نشان میدهد و تغذیهٔ پتاسیمی هم در همین شرایط بیاثر میشود. اگر محدودیت آب دارید، دوز کود را با سطح آبیاری همراستا کنید تا شوری ناحیهٔ ریشه تشدید نشود.
